Areszt tymczasowy należy do najdotkliwszych form zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego. Zasadą jest, że powinno się po niego sięgać w ostateczności, gdy inne środki zapobiegawcze (np. dozór albo poręczenie) nie są wystarczające. Środek ten staje się jeszcze bardziej dotkliwy, gdy jest stosowany dłużej niż jest to niezbędne z punktu widzenia jego celu, co teoretycznie nie powinno mieć miejsca, a w praktyce niestety jest nagminne.  

Areszt tymczasowy w postępowaniu przygotowawczym.

Najczęściej areszt tymczasowy jest stosowany już na wczesnym etapie postępowania przygotowawczego, co służyć ma realizacji jego podstawowemu celowi, jakim jest potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Pod tym nieostrym pojęciem kryje się elementarny cel stosowania tymczasowego aresztu, jakim jest zapobieżenie matactwu, zacieraniu śladów oraz wszelkim formom utrudniania postępowania. Środek ten może być zastosowany wobec osoby, która ma status podejrzanego, a więc po przedstawieniu zarzutów. Przedstawienie zarzutu często następuje w chwili przesłuchania, przez co zdarza się, że do zatrzymania dochodzi bezpośrednio po zakończeniu tej czynności.

W postępowaniu przygotowawczym postanowienie w tym przedmiocie wydaje sąd na wniosek prokuratora. Okres tymczasowego aresztu wynika z postanowienia sądu i może wynosić nie więcej niż 3 miesiące. Nie jest to jednak powód do nadmiernego entuzjazmu, gdyż okres ten może być przydłużany (wielokrotnie) i niestety często tak się dzieje. Teoretycznie takie przedłużenie może nastąpić wtedy, gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie jest możliwe zakończenie postępowania przygotowawczego w okresie, na jaki pierwotnie zastosowano areszt tymczasowy. Łączny okres przedłużeń tymczasowego aresztu na etapie postępowania przygotowawczego nie może przekroczyć 12 miesięcy.

Przepisy przewidują ponadto możliwość wystąpienia przez prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora prowadzącego lub nadzorującego śledztwo, z wnioskiem do Sądu Apelacyjnego o przedłużenie aresztu ponad powyższy okres 12 miesięcy, jeżeli konieczność taka powstaje w związku z:

  1. zawieszeniem postępowania karnego;
  2. czynnościami zmierzającymi do ustalenia lub potwierdzenia tożsamości oskarżonego;
  3. wykonywaniem czynności dowodowych w sprawie o szczególnej zawiłości lub poza granicami kraju;
  4. celowym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego.

Przepisy nie określają maksymalnego czasu stosowania aresztu przez Sąd Apelacyjny.

Areszt w postępowaniu sądowym.

Proces karny jest szczególnym postępowaniem, w którym postepowanie dowodowe prowadzone jest tak naprawdę dwukrotnie, tj. najpierw przez prokuraturę, a następnie przed sądem. Również środki zapobiegawcze, do których należy areszt tymczasowy, mogą być stosowane na etapie postępowania sądowego.  Łączny okres stosowania tymczasowego aresztu do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji nie może przekroczyć 2 lat. Jest to okres, który uwzględnia łączny czas trwania aresztu, wliczając okres jego stosowania w postępowaniu przygotowawczym.

W sytuacji gdy potrzeba przedłużenia aresztu wyłoni się po wydaniu pierwszego wyroku w sprawie przez sąd pierwszej instancji, każdorazowe przedłużenie aresztu może nastąpić maksymalnie na okres 6 miesięcy.

Niestety również i powyższe okresy, zarówno te dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji, jak i te odnoszące się do postępowania apelacyjnego, nie wyznaczają górnej granicy czasowej stosowania tymczasowego aresztu. Również i w tym przypadku kodeks postępowania karnego określa okoliczności, z powodu których sąd przed którym toczy się sprawa, może wystąpić do Sądu Apelacyjnego z wnioskiem o przedłużenie aresztu. Dla powyższego wyjątku nie zastrzeżono w ustawie jakiejkolwiek górnej granicy stosowania tymczasowego aresztu.

Uprawnienia podejrzanego i oskarżonego.

Podejrzanemu i oskarżonemu, jak również obrońcy, przysługuje co do zasady prawo do złożenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztu oraz prawo do składania wniosków o uchylenie środka zapobiegawczego.

Jeżeli szukasz adwokata z Warszawy lub Piaseczna, który pomoże Ci w sporządzeniu profesjonalnego zażalenia na areszt albo wniosku o jego uchylenie, zapraszam do kontaktu z Kancelarią Adwokacką adwokata Patricka Wilhelmsen.

Adw. Patrick Wilhelmsen

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *